Chúa Nhật XX TN A, 16/8/2026
Ơn cứu độ dành cho mọi dân tộc

Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Sơn, HKK

Lời mở

Các bài Thánh Kinh như mời gọi ta suy nghĩ về ơn cứu độ của Chúa dành cho muôn dân. Bài đọc I gợi ý rằng: Chúa yêu thương muôn dân tộc và “những ai gắn bó với Chúa để phụng sự Người đều được Người dẫn lên núi thánh và cho hoan hỉ nơi nhà cầu nguyện của muôn dân” (x. Is 56,1.6-7). Thánh Phaolô cũng nhắc nhở chúng ta là “tông đồ các dân ngoại”, như ngài đã muốn cho lương dân cũng như đồng bào Do Thái được hưởng ơn cứu độ. Chính Chúa Giêsu, khi cứu đứa con gái của người đàn bà Canaan khỏi quỷ ám, đã biểu lộ tình thương của Chúa dành cho mọi dân tộc (x. Mt 15,21-28). Với tư cách là người môn đệ thừa sai, chúng ta tự hỏi mình đang làm gì cùng với Chúa Giêsu để cứu độ muôn dân?

1. Rất nhiều người chưa biết ơn cứu độ

Gia đình nhân loại với khoảng 8,2 tỷ người, hiện có khoảng 4 ngàn tôn giáo lớn nhỏ, trong đó có 10 tôn giáo lớn với hàng tỷ hay vài trăm triệu tín đồ. Kitô giáo có hơn 2,4 tỷ người; Hồi giáo 1,9 tỷ; Ấn Độ giáo 1,16 tỷ; Phật giáo khoảng 500 triệu. Có khoảng 1,19 tỷ người không theo rõ ràng một tôn giáo nào hay tự cho mình là không tín ngưỡng, chiếm khoảng 15,6 % dân số toàn cầu.

Nhiều người đã đồng hoá đạo với tôn giáo, nên người ta thường gọi đạo Phật, đạo Chúa, đạo Hồi hay Phật giáo, Thiên Chúa giáo, Hồi giáo. Một ít người lại bắt ép người khác theo cùng một tôn giáo với mình thì mới buôn bán, giao thiệp, gả chồng, cưới vợ hoặc loại trừ, giết hại khi thấy một tín đồ bỏ đạo mình mà theo đạo khác, như ta thấy đang còn xảy ra ở nhiều nơi trên thế giới, nhất là ở châu Á và châu Phi.

Thật sự, chúng ta nên phân biệt vì đạo khác với tôn giáo. “Đạo” thường hiểu là con đường, là đường lối, nguyên tắc mà con người có bổn phận phải gìn giữ và tuân theo trong cuộc sống xã hội. Còn tôn giáo là hệ thống lý thuyết dạy các điều phải tin và sống; tôn giáo còn hiểu là cộng đồng những người cùng chung một tín ngưỡng, một niềm tin, có tổ chức, hệ thống giáo lý để giáo huấn các tín đồ, có các quy định và những thực hành nghi thức tế tự.

Các vị khai sáng tôn giáo đã mở ra cho nhân loại các con đường tâm linh khác nhau gọi là đạo. Rồi các tín hữu trong dòng lịch sử đã khai triển giáo huấn của các ngài, đặt ra các luật lệ và các nghi lễ để tạo thành các tôn giáo khác nhau. Ví dụ Kitô giáo có Công giáo, Chính Thống giáo, Anh giáo, Tin Lành. Phật giáo có Bắc Tông và Nam Tông. Tin Lành cũng có tới cả trăm hệ phái lớn nhỏ.

Các con đường này, tuy có giá trị khác nhau, nhưng đều có thể dẫn con người về được cội nguồn là Tạo Hoá, Đấng đã yêu thương và tạo dựng muôn loài để chia sẻ sự sống kỳ diệu của Ngài, nếu con người lắng nghe được tiếng Ngài qua lương tâm và hành động theo lương tâm ngay chính của mình (x. HC Lumen Gentium, số 16).

Tuy nhiên, các tín hữu Kitô đều xác tín rằng Đức Giêsu Kitô là con đường duy nhất, và chỉ khi bước theo Người, họ mới tìm được hạnh phúc vĩnh hằng vì Người đã nói: “Không ai có thể đến được với Chúa Cha mà không qua Thầy” (Ga 14,6). Nhưng nếu có ai nghĩ rằng Kitô giáo là con đường duy nhất, và những ai đi theo con đường khác đều không được cứu độ, thì họ sai lầm. Hơn nữa, nhiều tín hữu Công giáo còn đồng hoá Giáo hội Công giáo là đàn chiên duy nhất của Chúa Giêsu và quả quyết rằng “ngoài Giáo Hội này không có ơn cứu độ”. Đây cũng là một sai lầm trầm trọng vì Giáo hội Công giáo và Đức Giêsu Kitô là hai thực thể khác nhau, và Chúa Giêsu đã chết và sống lại để cứu độ mọi người chứ không riêng người Kitô giáo hay Công giáo.

Thật vậy, nhiều người theo các tôn giáo khác hoặc không theo một tôn giáo nào, thậm chí chưa biết hay chưa tuyên xưng niềm tin vào Đức Giêsu, nhưng họ đang nghĩ thật, nói thật, làm thật, sống tốt đẹp ngay chính theo lương tâm của mình, thì quả thật họ đều là tín hữu đi theo Chúa Giêsu vì Người là sự thật và là sự sống. Thánh giáo phụ Justinô gọi họ là những “Kitô hữu ẩn danh”, dù họ sinh ra trước Chúa Giêsu nhiều thế kỷ như Plato, Heraclitus…

Hơn nữa, trong lịch sử nhân loại, nhiều nhà khoa học, triết gia, văn nghệ sĩ, các anh hùng cách mạng, các nhà cải cách xã hội… đã và đang đóng góp cho sự thật và sự sống của con người và vạn vật qua những nghiên cứu, suy tư, khám phá và lao động chuyên cần. Họ đều là những người xây dựng con đường sự thật và sự sống của Chúa Giêsu. Họ đều có thể được cứu độ.

Các văn kiện mới đây của Công đồng Vaticanô II và của Toà Thánh Vatican đều xác định rằng tất cả những con đường hướng đến sự thật và sự sống đều là con đường của Đức Giêsu. (x. Hiến chế Lumen Gentium, số 16; Gaudium et Spes, số 22, SL Ad Gentes, số 7, TN Nostra Aetate số 2, sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2609, sách Tóm lược Học thuyết Xã hội Công giáo, số 428-432).

2. Chúa Giêsu là con đường dẫn đến sự thật toàn diện và sự sống vĩnh hằng

Có những người đã hiểu lầm rằng khi theo một tôn giáo khác là ta mắc tội với vị sáng lập đạo mình theo trước đó. Tuy nhiên khi hiểu ra rằng chỉ có một con đường tâm linh duy nhất, với những đoạn đường lịch sử khác nhau, dẫn con người đến với Thiên Chúa là nguồn của sự thật và sự sống, thì ta không còn e ngại việc rời đạo này và theo đạo khác. Tất cả đang cùng đi về nhà Cha chung của muôn loài. Nhận thức được như thế, con người mới tránh được những xung đột vì tôn giáo, như đã từng xảy ra trong suốt dòng lịch sử nhân loại.

Hơn nữa, ta cần phải giữ thái độ khiêm tốn, khoan dung để đón nhận mọi người có tôn giáo hay không tôn giáo trong gia đình nhân loại và cùng đi với họ trên con đường theo đuổi sự thật và sự sống. Tuy nhiên, ta cũng cần khôn ngoan để phân biệt những sự thật chưa trọn vẹn và sự sống còn hạn chế nơi các tôn giáo vì nhiều người hiểu chưa đúng về Đức Giêsu Kitô.

Khi nói đến sự thật toàn diện và sự sống vĩnh hằng, không phải bất cứ tôn giáo nào hay tổ chức dân sự nào cũng đem lại cho con người các giá trị ấy, dù rằng người ta luôn tuyên bố như vậy. Chỉ một mình Chúa Giêsu mới cho con người biết sự thật toàn diện về Thiên Chúa, về con người, về vạn vật và cũng chỉ một mình Chúa Giêsu mới có thể ban cho những ai tin vào Người sự sống vĩnh hằng. Tại sao có thể nói như thế?

Lý do là vì Thiên Chúa là tinh thần vô hình, nên con người khó có thể nhận ra con đường nào đúng và chắc chắn dẫn đến Thiên Chúa. Vì thế, Ngôi Con đã tự nguyện trở thành con người cụ thể là Đức Giêsu Kitô, với thân xác và tinh thần, để chỉ cho mọi loài con đường đó. Cuộc sống ở trần thế, lời rao giảng đầy uy quyền, các phép lạ, nhất là cái chết và sự sống lại của Người đã chứng minh điều đó (x. Ga 1,14.17).

Như vậy, chỉ có Chúa Giêsu mới có khả năng giúp ta kết hợp trọn vẹn và mật thiết với Thiên Chúa Cha. Chỉ khi đi theo Chúa Giêsu con người mới có thể tìm được chỗ tốt nhất trong nhà Chúa Cha vì được kết hợp trọn vẹn với Thiên Chúa (x. Ga 14,1). Đây là điểm khác biệt của Kitô giáo với các tôn giáo và các tổ chức dân sự.

Lời kết

Đây cũng là lý do giải thích tại sao chúng ta cần phải loan báo Đức Giêsu để mọi người có thể đi vào con đường sự thật và sự sống của Người.