Chúa Nhật XVI TN C 2025: Chọn phần tốt nhất

Lời mở

Trong bài Tin Mừng (x. Mt 10,38-42), khi thấy cô Maria ngồi bên chân Chúa để lắng nghe lời Người dạy, Đức Giêsu đã khen cô rằng: “Maria đã chọn phần tốt nhất và sẽ không bị lấy đi”. Vì thế, chúng ta muốn tìm hiểu xem việc chọn phần tốt nhất là gì và phải làm sao mới chọn được nó?

1. Hành động chọn trong đời sống thường ngày

Chọn là loại hành động ta thường làm mỗi ngày. Từ việc đơn giản như chọn món ăn, quần áo, cho đến việc chọn lựa quan trọng hơn, phức tạp hơn như chọn ngành để học, chọn nghề để làm trong một thời gian lâu dài hay chọn được người bạn đời để sống với nhau mãi mãi. Như thế, chọn là xem xét, so sánh để lấy được cái hợp với yêu cầu trong nhiều cái cùng loại.

Có những người sống thoải mái, dễ tính và không cần chọn lựa. Đối với họ: ăn thế nào cũng được, mặc thế nào cũng xong, làm nghề nào cũng tốt, chơi với bạn nào cũng hợp, không cần “kén cá chọn canh”.

Thật ra việc chọn lựa vừa nói lên tự do của con người vừa diễn tả ước muốn, quan điểm, nhận thức của người chọn đối với đối tượng hay sự vật mình muốn có. Vì thế, chọn lựa căn cứ vào sự tự do, nếu bị ép buộc phải lấy người này hay nhận vật nọ thì không cần chọn nữa. Chọn lựa cũng đặt nền tảng trên việc nhận biết được giá trị của người hay vật mình chọn. Cuối cùng, chọn lựa tuỳ thuộc vào tình yêu: có yêu người này, thích vật nọ thì ta mới chọn lấy chúng.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong bài hát “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui” đã viết:

Mỗi ngày tôi chọn ngồi thật yên

Nhìn rõ quê hương, ngồi nghĩ lại mình

Tôi chợt biết rằng vì sao tôi sống:

Vì đất nước cần một trái tim.

Và như thế tôi sống vui từng ngày

Và như thế tôi đến trong cuộc đời.

Đã yêu cuộc đời này bằng trái tim của tôi.

Tuy nhiên, rất nhiều người đã nghĩ rằng: con người không có tự do thật sự. Họ bị định mệnh chi phối, bị luật nhân quả điều khiển, nên nếu có làm gì hay cố gắng đến đâu cũng không thoát khỏi số kiếp bất hạnh của mình. Nhiều người còn nói đùa rằng: “giày dép còn có số, huống chi là con người!”. Họ tin rằng nếu duyên số se định thì vợ chồng phải lấy nhau, dù phải khổ sở suốt đời, cũng không thoát được.

Có những tín hữu Công giáo còn nghĩ rằng Chúa quyết định mọi sự và con người chỉ phải cúi đầu tuân theo thánh ý tối thượng của Ngài mà thôi. Chúa làm cho sống hay làm cho chết, cho thành công hay thất bại, cho hạnh phúc hay bất hạnh, cho thánh thiện hay tội lỗi đều hoàn toàn do quyền năng của Ngài và con người không được tự do chọn lựa. Những hiểu lầm về sự an bài hay quan phòng của Chúa như thế đều trái ngược với giáo huấn của Chúa Giêsu và Giáo Hội của Người.

2. Chúa Giêsu giải phóng để mọi người được tự do chọn lựa

Hôm nay, các bài Thánh Kinh mời gọi ta ý thức về quyền tự do chọn lựa của mình trong mọi hành động và sự kiện cuộc đời. Ông Abraham trong Bài đọc I (x. St 18,1-10) có quyền bỏ mặc các vị khách đường xa để vào trong lều ngồi tránh nắng. Nhưng ông lại chọn điều tích cực và niềm nở tiếp đón họ nên nhận được phần thưởng lớn lao.

Thánh Phaolô trong Bài đọc II (x. Cl 1,24-28) được quyền chọn một đời sống an nhàn, thanh thản, nhưng đã tự nguyện chọn đau khổ, thử thách để rao giảng Tin Mừng cứu độ. Ngài viết: “Tôi vui mừng được chịu đau khổ vì anh em. Những gian nan thử thách Đức Kitô còn phải chịu, tôi xin mang lấy vào thân cho đủ mức, vì lợi ích cho thân thể Người là Hội Thánh. Đó là tôi phải rao giảng lời của Người cho trọn vẹn. Người đã muốn cho họ được biết mầu nhiệm này: đó là chính Đức Kitô đang ở giữa anh em, Đấng ban cho chúng ta niềm hy vọng đạt tới vinh quang”.

Quả thật, khi dựng nên muôn loài thọ tạo, Thiên Chúa đã ban cho các thiên thần và loài người có tinh thần để tự do chọn lựa và chịu trách nhiệm về việc chọn lựa của mình. Nhưng đó không phải là thứ tự do tuyệt đối của Chúa, mà là thứ tự do được ban tặng để họ càng gắn bó với Chúa là nguồn hiện hữu và ân huệ, họ càng phát huy được những hiệu quả kỳ diệu của sự tự do (x. TLHTXHCG, số 138; Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Sơn, Hội nhập Văn hoá Công Giáo ở Việt Nam, bài “Những con người tự do”, NXB Tôn Giáo, 2023, tr. 235-253).

Tuy nhiên, một số thiên thần đã lạm dụng tự do này, cắt đứt mối hiệp thông với Chúa, nên trở thành quỷ dữ. Những ân huệ Chúa ban trở thành nguồn đau khổ, bất hạnh cho họ. Rồi vì ghen tức với con người được Chúa yêu thương, quỷ dữ cám dỗ để con người cũng lạm dụng tự do, chọn các điều tiêu cực, ác đức, theo lòng tham và dục vọng, khiến con người đánh mất sự khôn ngoan, hạnh phúc và sự sống vĩnh hằng.

Vì vậy, Chúa Cha đã sai Con mình, là Ngôi Lời trở thành người là Chúa Giêsu Kitô, đến dạy cho con người con đường tự do đích thực, trả lại cho con người sự tự do của con cái Thiên Chúa bằng cái chết tự nguyện trên thập giá và bằng cuộc sống lại vinh quang của Người. “Chính để chúng ta được tự do mà Đức Kitô đã giải phóng chúng ta… Anh em đã được gọi để hưởng tự do. Có điều là đừng lợi dụng tự do để sống theo tính xác thịt” (Gl 5,1.13).

Nhưng muốn dùng tự do này để chọn cho đúng, con người phải nhận ra được giá trị thật sự của Thiên Chúa cũng như của muôn loài. Giá trị này được Chúa Giêsu dạy bảo chúng ta vì Người chính là sự thật và “sự thật sẽ giải phóng anh em”. “Nếu Chúa Con giải phóng anh em, anh em sẽ được tự do thật sự” (Ga 8,32.36). Chỉ khi có tự do thật sự, con người mới biết chọn phần tốt nhất cho mình.

3. Phần tốt nhất là gì?

Nhiều thầy dạy Thánh Kinh đã giải thích khác nhau về phần tốt nhất mà cô Maria đã chọn. Người thì xem cô là biểu tượng cho đời cầu nguyện, lắng nghe Lời Chúa so sánh với đời hoạt động phục vụ của cô Matta. Người khác nói cô tượng trưng cho đời sống tu trì so với đời hành động giữa trần thế của người giáo dân. Người khác lại cho phần tốt nhất Maria chọn là Lời Chúa trong Thánh Kinh chứ không phải là những lễ nghi hình thức bên ngoài.

Thật ra bài Tin Mừng không so sánh hơn kém trong việc chọn lựa của Maria hay của Matta vì cả hai công việc đều cần thiết và bổ túc cho nhau và đều được Chúa Giêsu đón nhận. Chọn phần tốt nhất như cô Maria chính là chọn Đức Giêsu để lắng nghe Người dạy bảo ta con đường sự thật và sự sống. Đi theo con đường đó ta sẽ được hạnh phúc trọn vẹn và sự sống vĩnh hằng.

Ngay từ đầu, khi Adam và Eva giơ tay hái trái cấm, Chúa không ngăn cản tự do của họ vì đã ban cho họ tinh thần tự do là hình ảnh của Ngài. Ngài chỉ sửa chữa những hậu quả tai hại của việc lạm dụng tự do này và lập kế hoạch cứu độ do Chúa Giêsu thực hiện. Ngài còn ban Thánh Thần để soi sáng cho con người biết khôn ngoan tìm ra con đường sự thật và sự sống, rồi quyết tâm bước theo bằng tất cả tự do của con người và ân sủng nâng đỡ của Thiên Chúa.

Lời kết

Vì thế, chúng ta hãy cầu xin Chúa Thánh Thần trước khi phải chọn lựa. Hãy chọn Chúa Giêsu và hãy đưa Chúa Giêsu vào trong từng hành động thường ngày để Người là tất cả trong mọi sự và trong mọi người. Đó là ta đã chọn phần tốt nhất cho mình như Maria để có thật nhiều niềm vui trong từng ngày sống. Amen.

HKK