Chúa nhật I Chay A | 22.2.2026Những cơn cám dỗ trong đời

Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Sơn

Lời mở

Vào Chúa nhật đầu tiên Mùa Chay, Giáo Hội luôn trình bày việc Chúa Giêsu bị quỷ cám dỗ, để nhắc nhở ta về cuộc chiến thiêng liêng. Trong thời đại khoa học đòi hỏi những chứng cứ thực tế, những cơn cám dỗ của ma quỷ có vẻ như mê tín, hoang đường. Vì thế ta nên tìm hiểu xem: có thật ma quỷ cám dỗ ta không, cám dỗ như thế nào và làm sao ta có thể thắng cơn cám dỗ?

1. Ma quỷ có thật và là vấn đề đáng ta quan tâm

Cho tới trước Công đồng Vaticanô II (1962-1965), Giáo hội Công giáo rất nghiêm khắc về vấn đề ma quỷ, vì có những lạm dụng về việc này trong mấy thế kỷ trước đó. Hơn nữa, những khám phá gần đây về y học, tâm thần học và tâm lý học cho thấy nhiều bệnh tật, trước đây bị coi là bị quỷ ám, ma nhập, chỉ là triệu chứng rối loạn về tâm thần, tâm lý như tâm thần phân liệt, hoang tưởng, trầm cảm, rối loạn cảm xúc, lo âu v.v… và có thể chữa lành bằng các phương pháp của khoa học tự nhiên.

Trong đại dịch Covid 19, có khoảng hơn 5 tỉ người được tiêm vaccine, hơn 700 triệu người bị nhiễm virus nên hệ bạch huyết và miễn dịch của nhiều người đã bị xáo trộn. Các hạch bạch huyết phải sản xuất ra thật nhanh, thật nhiều hàng tỉ tỉ bạch cầu để bao vây và tiêu diệt virus, nên chúng đã phải nở lớn và vì thế ngăn chặn các mạch máu nuôi thần kinh, dẫn đến tình trạng thiếu máu cục bộ ở các vùng não và tay chân, và do thở kém nên thiếu Oxy trong máu. Kết quả là số người bị các bệnh thần kinh tăng lên rất nhiều sau đại dịch. Ở Việt Nam và nhiều nước chiếm đến 20% dân số. Để chữa trị, ta cần phải tập thở để tăng lượng khí Oxy trong máu và xoa bóp các vùng ở đầu, cổ, nách, háng để giảm bớt tình trạng tác nghẽn mạch máu này.

Chúng tôi cũng đã nhiều lần gợi ý rằng: từ đầu thế kỷ XXI, khoa học khám phá thấy thể xác con người luôn thay đổi với hàng triệu tế bào mới mỗi ngày. Xuống tới tầng vô cơ, mỗi tế bào lại có hàng tỷ tỷ hạt proton, neutron và electron của các nguyên tố thay đổi và phối hợp với nhau từng giây. Thân xác là một khối vật chất vô tri vô giác gồm khoảng 20 nguyên tố gần như hoàn toàn trống rỗng do khoảng cách giữa các proton và electron. Vì thế, cái định hình cho khối vật chất để khiến ta là con người chính là tinh thần, là linh hồn hay nói rõ hơn là lý trí, ý chí, cảm tình và các giá trị tinh thần như tình yêu, tư tưởng, hạnh phúc, niềm vui, chân thiện mỹ mà con người nhận được trong đời sống. Đấy là giá trị siêu việt của từng người.

Chính nhờ tinh thần có khả năng mở ra cho Đấng siêu việt và hướng tới vô biên (x. Hội đồng Giáo hoàng Công lý và Hoà bình, Tóm lược Học thuyết Xã hội Công giáo, năm 2004, số 130), nên khi con người càng gắn bó với Chúa là tinh thần tuyệt đối, họ càng nhận được sức sống kỳ diệu, tình yêu vô cùng, hạnh phúc vô biên, quyền năng vô tận của Ngài. Tuy nhiên, vì có tự do để nhận thức, suy tư và chọn lựa, nên con người cũng mở ra cho các loại tinh thần khác như con người, thiên thần hay quỷ dữ, tà ma, nên có thể bị cám dỗ và đánh mất chính mình. Tiếc rằng điểm mới mẻ này ít được các tín hữu quan tâm.

Như thế, ma quỷ không phải là một điều hoang tưởng, nhưng là một thực tế của đời sống. Chúng có thật và ta phải biết rõ chúng để không bị những câu chuyện hoang đường, phim ảnh kinh dị làm ta sợ hãi, cũng như những xác định của khoa học khiến ta nghi ngờ, rồi xem thường ma lực tác hại của chúng.

2. Ma quỷ là ai, cám dỗ như thế nào, làm sao chống lại chúng?

Bài đọc I (x. St 2,7-9; 3,1-7) kể lại câu chuyện Satan hay Lucifer dưới hình con rắn, cám dỗ con người và con người đã sa ngã khi bất tuân lệnh truyền của Chúa, cắt đứt mối giao hảo và tình yêu của Ngài. Loài người đã đánh mất ánh hào quang ân huệ bao phủ, nên họ thấy mình trần truồng, tủi nhục, nghèo nàn, vô nghĩa.

Vì có tự do, nên một số thiên thần nghe theo lời dụ dỗ của tổng lãnh thiên thần Lucifer, cắt đứt mối giao hảo với Thiên Chúa là nguồn ân phúc để chọn Luxifer và tức khắc họ trở thành quỷ dữ. Còn ma là hồn của những người chết, nhưng vì mất ơn nghĩa với Chúa, nên trở thành tà ma. Họ vẫn hiện hữu với quyền năng và bản chất của mình, vì Chúa không lấy lại những gì Ngài đã ban cho, nhưng những gì tốt đẹp nơi họ đã biến thành xấu xa, ác đức do cắt đứt với nguồn hiện hữu tốt đẹp là Chúa.

Họ đau khổ, tự dằn vặt mình, nhưng không thể chọn lại, vì họ không bị lệ thuộc thời gian, việc chọn lựa của họ một lần là mãi mãi. Họ ghen tức với các loài thụ tạo khác đang được ơn nghĩa với Chúa, nhất là với loài người có tinh thần như họ. Họ cám dỗ để con người sa ngã vào tình trạng khốn khổ giống như họ. Đó là hành động đương nhiên của quỷ dữ, tà ma, vì khi cắt đứt với nguồn tình yêu là Chúa, họ chỉ còn lừa dối, hận thù, ghen ghét, làm hại mà thôi.

Ma quỷ cám dỗ ta như thế nào? Vì con người có tinh thần mở ra đến vô biên nên quỷ dữ, tà ma có thể gặp gỡ ta qua tinh thần và tác động lên ta. Chúng cám dỗ ta qua những hình ảnh đồi truỵ, bạo lực, những ước muốn tham lam, dâm đãng, những tư tưởng sai lầm, hẹp hòi, ích kỷ về Thiên Chúa cũng như về con người và vạn vật.

Bài Tin Mừng (x. Mt 4,1-11) thuật lại việc Chúa Giêsu chịu ma quỷ cám dỗ trong hoang địa. Là Con Thiên Chúa, Người không thể bị ai chi phối và cám dỗ. Nhưng vì đã mặc lấy xác phàm để cứu độ ta, nên Chúa Giêsu cũng chịu các thử thách và cám dỗ để dạy ta cách chiến đấu và cho ta được chia sẻ vinh quang chiến thắng của Người.

Bài Tin Mừng trình bày các cơn cám dỗ thành 3 loại chính: đòi thoả mãn vô độ những nhu cầu tự nhiên, ham muốn điên cuồng quyền lực danh vọng của thế gian và tin tưởng mù quáng vào Thiên Chúa. Tất cả xuất hiện trong tâm trí ta nhưng ta vẫn có toàn quyền chọn lựa và quyết định hành động như Đức Giêsu đã chống lại chúng.

Việc bị ma quỷ cám dỗ không phải là một tai hoạ hay là dấu hiệu chứng tỏ người ta xấu xa, tội lỗi. Cám dỗ là cơ hội giúp ta trưởng thành, khiêm tốn và có kinh nghiệm hơn trong trận chiến thiêng liêng. Nếu sa ngã, ta cần sám hối, xưng thú tội lỗi và Chúa sẽ tha thứ cho ta.

Muốn chiến thắng các cơn cám dỗ, ta cần phải gắn bó với Chúa Thánh Thần, để nhận được ơn khôn ngoan và sức mạnh, hầu khám phá ra cạm bẫy và mưu chước của ma quỷ như Ngài đã dẫn Chúa Giêsu vào hoang địa. Đồng thời ta cũng phải kết hợp mật thiết với Chúa Giêsu và tin tưởng tuyệt đối vào Chúa Cha luôn yêu thương và bảo vệ ta. Đồng thời, ta dùng các phương tiện như ăn chay, cầu nguyện, làm việc bác ái để liên kết với các thần thánh trong cuộc chiến vô hình này.

Lời kết

Cầu chúc mọi người luôn can đảm dấn thân vào cuộc chiến đấu trường kỳ để cứu độ thế giới với Chúa Giêsu. Amen.