Bảo vệ những nạn nhân của tội phạm mạng
Tội phạm mạng trong xã hội hiện nay càng ngày nhiều với những thủ đoạn ngày càng tinh vi đòi hỏi mỗi người chúng ta cẩn trọng hơn. Vì thế, chúng ta có trách nhiệm phải giữ gìn an ninh mạng bằng việc không để cho lòng tham, lòng dục và nỗi sợ hãi làm ta rơi vào cạm bẫy của chúng.
Minh Đạo
Ngày 25-26/10/2025, lễ mở ký Công ước của Liên Hiệp Quốc về chống tội phạm mạng đã chính thức diễn ra tại Hà Nội, vì thế được gọi là Công ước Hà Nội. Các nhà lãnh đạo và đại diện của 119 nước và của hơn 100 tổ chức quốc tế với khoảng 2500 người đã tham dự lễ này.
Đây là hiệp ước toàn cầu đầu tiên về lĩnh vực này nhằm tăng cường hợp tác quốc tế trong việc phòng chống tội phạm mạng, bảo đảm một không gian mạng an toàn, nhân văn và bền vững cho người dân và các hoạt động kinh tế. Đồng thời các quốc gia cũng có căn cứ để chia sẻ thông tin, hỗ trợ kỹ thuật, dẫn độ tội phạm, chống đánh cắp dữ liệu, thông tin cá nhân và rửa tiền.
Sau 5 năm đàm phán, công ước được thông qua ngày 24/12/2024. Sau lễ mở ký tại Hà Nội, công ước tiếp tục được mở ký tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York, Hoa Kỳ, đến ngày 31/12/2026 và chính thức có hiệu lực 90 ngày sau khi quốc gia thứ 40 hoàn tất thủ tục phê chuẩn hoặc gia nhập. Tuy nhiên, trong lễ mở ký tại Hà Nội, đã có 72 quốc gia ký nhận tham gia Công Ước.
Việc tổ chức lễ này vừa thể hiện sự tin cậy và đánh giá cao vai trò và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế, đồng thời cũng là niềm tự hào của người dân Việt khởi đầu cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc để thúc đẩy mỗi người chúng ta tham gia vào việc bảo vệ những nạn nhân của tội phạm mạng, mà nạn nhân có thể là chính chúng ta hay người thân của mình.
1. Tội phạm mạng và nạn nhân ở quanh ta
Nói đến tội phạm mạng, nhiều người nghĩ rằng đó là những tội phạm ở trên không gian xa tắp tít nào đó, hay là trò lừa của những chuyên viên biết sử dụng những kỹ thuật công nghệ thông tin cũng như máy móc điện tử. Họ không ngờ những tội phạm đó có thể là các học sinh trung học mặt còn búng ra sữa hay những bà nội trợ chỉ biết bấm bấm chiếc điện thoại thông minh chẳng biết chút gì về máy móc điện tử. Tôi đã biết những em học sinh lớp 11,12 trung học kiếm hàng ngàn đô la Mỹ mỗi tháng nhờ những trò lừa bịp trên mạng mà chính họ lại không biết mình đang là những tên tội phạm mạng.
Nạn nhân của họ không phải chỉ là những phụ nữ dại khờ muốn tìm “việc nhẹ, lương cao” hay trẻ em ngây thơ bị dụ dỗ bởi những quà tặng trên các mạng xã hội, bị bắt cóc, bị đe doạ, bị tống tiền khi vô tình nhận được một tin nhắn hay quảng cáo trên không gian mạng, nhưng gồm cả những người học thức cao, có địa vị lớn trong xã hội, các chức sắc tôn giáo, tu sĩ đơn sơ. Tôi đã gặp các nạn nhân bị lừa hàng tỷ đồng trong không gian mạng mất an toàn này.
Sự kiện hàng trăm người Hàn Quốc và hàng ngàn người Việt Nam, tuổi từ 20-30 bị lao động cưỡng bức trong những khu phức hợp lừa đảo ở Campuchia vào tháng 8 năm nay cho ta thấy tội phạm mạng đang là một tai hoạ cần phải biết rõ và đề phòng. Các toà nhà ở thành phố Macao, đặc khu của Trung Quốc, với mấy chục ngàn người đang điều hành mạng lưới viễn thông để lừa hàng triệu người trên khắp thế giới. Mỗi năm các tổ chức lừa bịp này kiếm được hơn 10 ngàn tỷ đô la Mỹ và gây nên biết bao thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu.
Các con số thống kê cho ta thấy cần phải thiết lập một không gian mạng an toàn, trong sạch, nhân bản và bền vững. Tuy nhiên, đó không chỉ là bổn phận của các nhà lãnh đạo quốc gia hay tổ chức quốc tế, nhưng là bổn phận của từng người chúng ta. Muốn thế, chúng ta cần phải biết những chiêu trò lừa bịp của các tổ chức này.
Trong phạm vi bài này chúng tôi xin kể ra một số những thủ đoạn của chúng để giúp đề phòng cho mình và cho nhau. Ngoài mạng lưới tổ chức rất chặt chẽ và hệ thống máy móc hiện đại có thể liên lạc toàn cầu, các tổ chức này thành công vì biết đánh vào lòng tham, lòng dục và sự sợ hãi của con người.
