Mỹ bất ngờ rút quân khỏi Syria

Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định rút toàn bộ binh sĩ khỏi Syria sau hơn 4 năm hiện diện quân sự tại nước này.

Ước tính có khoảng 2.000 binh sĩ Mỹ đang đóng tại Syria REUTERS

Reuters hôm qua dẫn thông báo từ Nhà Trắng cho hay Mỹ “bắt đầu đưa binh sĩ trở về khi chuyển sang giai đoạn kế tiếp” của chiến dịch chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Cùng ngày, Tổng thống Trump viết trên Twitter: “Chúng tôi đã đánh bại IS ở Syria, lý do duy nhất để quân đội Mỹ hiện diện tại đó trong nhiệm kỳ”. Washington không nói rõ chi tiết nhưng một số quan chức giấu tên tiết lộ toàn bộ 2.000 quân nhân đang đóng tại Syria sẽ rời đi trong vòng từ 60 – 100 ngày.

Mỹ bắt đầu can dự quân sự vào Syria kể từ tháng 9.2014 với mục tiêu chính là tiêu diệt IS. Ngoại trừ lần cùng Anh và Pháp không kích các mục tiêu quân sự ở Syria hồi tháng 4.2018, Mỹ lâu nay ít khi nhằm trực tiếp vào lực lượng của Tổng thống Bashar al-Assad nhưng ủng hộ về khí tài và huấn luyện cho các nhóm nổi dậy. Vì thế, bước đi mới của Tổng thống Trump đã gây bất ngờ cho các đồng minh và cả giới tướng lĩnh cấp cao của Mỹ. Ngày 20.12, một số thượng nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ đã cùng gửi thư cho chủ nhân Nhà Trắng để kêu gọi xem xét lại quyết định rút quân. “Đây là một sai lầm khủng khiếp. Tôi hy vọng nó có thể bị đảo ngược hoàn toàn hoặc ít nhất một phần, nếu không chúng ta sẽ trả giá đắt trong vài năm tới”, tờ The Hill dẫn lời thượng nghị sĩ Macro Rubio tuyên bố.

Cùng ngày, Reuters dẫn lời Ngoại trưởng Đức Heiko Maas cảnh báo việc Mỹ rút quân khỏi Syria “có thể đe dọa cuộc chiến chống IS” còn Bộ Ngoại giao Pháp cho hay đang thảo luận với phía Washington về vấn đề này. Paris cũng khẳng định sẽ tiếp tục duy trì lực lượng ở Syria vì các tay súng IS chưa bị quét sạch. Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố nước này “sẽ tự bảo vệ mình” sau khi lực lượng Mỹ rời khỏi Syria. Về phần mình, Lực lượng dân chủ Syria (SDF), nhóm vũ trang nổi dậy được phương Tây hậu thuẫn tại Syria, tuyên bố quyết định của Mỹ “sẽ cho phép IS trỗi dậy trở lại và tác động nguy hiểm” tới sự ổn định quốc tế.

Đến tối qua, chính quyền Tổng thống al-Assad và Iran chưa đưa ra bình luận nào, còn AFP dẫn lời Tổng thống Nga Vladimir Putin nhận định Tổng thống Trump “đã đúng” vì sự hiện diện quân sự của Mỹ ở Syria là “bất hợp pháp”. Bộ Ngoại giao Nga cũng cho rằng diễn biến mới có thể tạo ra triển vọng về dàn xếp chính trị ở Syria. Theo giới quan sát, chính quyền ông al-Assad sắp tới có thể thêm tự tin trong cuộc chiến chống lại các nhóm nổi dậy lẫn IS và đây sẽ được coi là thành quả cho Nga lẫn Iran. Trả lời câu hỏi của Reuters về việc “ai sẽ hưởng lợi” từ việc Mỹ rút quân, một quan chức giấu tên của Lầu Năm Góc đáp: “Về mặt địa chính trị là Nga, còn về tầm khu vực là Iran”.

Đằng sau quyết định rút quân

Trang Military Times ngày 20.12 dẫn lời các chuyên gia suy đoán việc Tổng thống Trump quyết định rút quân khỏi Syria có thể nhằm tránh nguy cơ chạm trán với Thổ Nhĩ Kỳ. Cả hai đều là thành viên NATO và Thổ Nhĩ Kỳ cũng là đối thủ lớn của Iran trong khu vực, điều phù hợp với chiến lược của chủ nhân Nhà Trắng đối với Trung Đông. Lâu nay, Mỹ ủng hộ lực lượng vũ trang người Kurd, vốn đóng vai trò chủ lực trong cuộc chiến chống IS. Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ lại xem lực lượng này là khủng bố và Tổng thống Recep Tayyip Erdogan hồi tuần rồi thông báo sẽ tiến hành chiến dịch quân sự mới nhằm vào khu vực do người Kurd kiểm soát tại miền đông Syria. Ngay trong hôm qua, Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Hulusi Akar tuyên bố các tay súng người Kurd ở Syria “sẽ bị chôn dưới các hầm hào khi thời cơ đến”, theo Reuters. Mặt khác, có thể Tổng thống Trump không còn coi IS là mối đe doạ khi tổ chức này đã bị triệt tiêu tại Iraq và hiện đang co cụm trong thành lũy cuối cùng ở thành phố Hajin, miền đông Syria.

VĂN KHOA