Phát biểu tại một diễn đàn kinh tế ở Quảng Châu hồi cuối tuần, cựu Chủ tịch Ngân hàng Xuất – nhập khẩu Trung Quốc (Eximbank Trung Quốc) Lý Nhược Cốc cảnh báo đa số các quốc gia đối tác tham gia Vành đai và Con đường hiện không đủ tiền để gánh những dự án. Nhiều nước đang oằn mình trước các khoản nợ khổng lồ và cần “nguồn tài chính thực” cũng như sự góp sức từ giới đầu tư tư nhân. Hơn nữa, ông Lý cho rằng việc tìm kiếm thêm nhiều nguồn quỹ đa dạng cho các dự án là việc “vô cùng cam go”.

Bản thân các dự án cũng bị cho là thiếu minh bạch, chậm hoàn thành và đẩy nước sở tại vào cảnh nợ nần chồng chất để rồi phải chuyển giao tài sản chiến lược. Đơn cử như Sri Lanka vào năm 2017 đã cho Trung Quốc thuê cảng chiến lược Hambantota đến 99 năm để tái cấu trúc khoản nợ lên đến 12,6 tỉ USD. Tuần trước, Tổng giám đốc Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) Christine Lagarde cảnh báo: “Các dự án này kéo theo nợ nần tăng vọt, gây thêm thách thức cho các quốc gia có mức nợ công cao”. Bà kêu gọi tăng cường minh bạch và hợp tác bình đẳng để ứng phó nguy cơ này cũng như ngăn chặn tham nhũng trong những dự án lớn thuộc Vành đai và Con đường. Với lý do trên, sáng kiến này bị cho là hướng tới mục tiêu chính trị và áp đặt ảnh hưởng địa chiến lược hơn là triển vọng kinh tế. Vì vậy, nhiều nền kinh tế lớn và giới đầu tư không mặn mà trong khi Trung Quốc bắt đầu tỏ dấu hiệu đuối sức. T.M