Tuần tĩnh tâm giáo xứ Chợ Đũi
1. Người được Chúa Cha yêu thương và tạo thành
Tuần tĩnh tâm giáo xứ Chợ Đũi,
Thứ Năm, tuần III Mùa Chay A. 12/3/2026
Người được Chúa Cha yêu thương và tạo thành
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Sơn, HKK
Lời mở
1. Khi Hội đồng giám mục Việt Nam đưa ra chủ đề mục vụ cho năm 2026 “Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai” (x. Thư Chung HĐGMVN, th. 10/2025), mong ước lớn nhất của các ngài là làm sao khơi dậy ý thức thừa sai nơi từng người tín hữu trong Giáo hội Việt Nam, tức là ý thức rằng một khi đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội, các tín hữu trở thành môn đệ Đức Kitô và được Chúa sai đi loan báo Tin Mừng.
2. Đây cũng là điều Đức Giáo Hoàng Phanxicô nhấn mạnh trong Tông huấn Niềm Vui Tin Mừng: “Mọi Kitô hữu đều là nhà thừa sai”… Chúng ta không còn nói rằng chúng ta là “môn đệ” và là “thừa sai”, nhưng phải nói chúng ta là “những môn đệ thừa sai” (x. số 120).
3. Trong dịp tĩnh tâm Mùa Chay 2026 này chúng ta tìm hiểu: “Người môn đệ thừa sai là ai?” hay đúng hơn tìm hiểu đặc tính căn bản của người môn đệ thừa sai. Đó là người:
– Được Chúa Cha yêu thương và tạo thành từng giây phút trong đời,
– Được Chúa Giêsu chọn lựa và sai đi loan báo Tin Mừng cứu độ,
– Được Chúa Thánh Thần thánh hoá để toả sáng bằng các ân sủng.
Hôm nay, ngày đầu tiên, 12/3/2026, chúng ta cùng suy niệm Chúa Cha tạo thành và yêu thương.
Người được Chúa Cha yêu thương và tạo thành
4. Người Công giáo hằng tuần tuyên xưng: “Tôi tin kính một Thiên Chúa là Cha toàn năng, Đấng tạo thành trời đất, muôn vật hữu hình và vô hình”. Lời kinh này tuy đọc thường xuyên, nhưng nhiều người không hiểu Chúa Cha đã tạo thành con người mình và vũ trụ này như thế nào, những cái hữu hình và vô hình trong đời sống của mình là gì. Những khám phá gần đây của các ngành khoa học tự nhiên sẽ giúp ta hiểu thêm về quyền năng và tình yêu vô cùng của Chúa Cha để ca ngợi, ngưỡng mộ và tôn thờ.
5. Những tưởng tưởng sai lầm. Nhiều tín hữu nghĩ rằng Chúa Cha như một ông Thần đèn trong truyện “Alađanh và cây đèn thần” của “Nghìn lẻ một Đêm”. Ngài phán một lời là liền có mọi sự như các chương đầu của sách Sáng Thế trong bộ Cựu Ước (x. St 1-3) mô tả. Nhưng các khoa học về vũ trụ, địa chất và vạn vật học bác bỏ điều này.
6. Đức tin và khoa học. Có nhà khoa học còn muốn mô tả công việc dựng nên trời đất trong 6 ngày của Chúa như 6 thời kỳ địa chất để tạo tính hợp lý cho các sách Thánh Kinh, nhưng Thánh Kinh và Khoa học là 2 lĩnh vực khác biệt nhau, kiểu vận dụng như thế chỉ là gượng ép và không đúng. Thiên Chúa chỉ muốn dùng các bản văn lịch sử của dân tộc Do Thái để dạy dỗ ta về việc sáng tạo là do Ngài thực hiện chứ không mô tả việc sáng tạo.
7. Phối hợp đức tin và khoa học. Là tín hữu của thời đại mới chúng ta rất cần phối hợp giữa những kiến thức khoa học và niềm tin tôn giáo để xác tín rằng Thiên Chúa Cha là Đấng tạo thành trời đất, muôn vật hữu hình và vô hình như thế nào. Nhờ đó ta cảm nhận được quyền năng và tình yêu của Chúa Cha trong từng giây phút sống của đời mình.
8. Tạo thành vũ trụ. Nhìn lên bầu trời đêm, tất cả các ngôi sao ta nhìn thấy được bằng mắt thường đều thuộc về thiên hà của chúng ta. Vũ trụ được Cha trên trời dựng nên các đây 13,8 tỉ năm từ vụ nổ Big Bang với hàng tỉ thiên hà. Vẫn còn các thiên hà mới xuất hiện. Cuộc tạo dựng vẫn còn tiếp tục.
Thiên hà của chúng ta có khoảng 400 triệu ngôi sao định tinh như mặt trời xếp thành hình giống chiếc đĩa tròn bầu dục, mà đi từ đầu này tới đầu kia với tốc độ ánh sáng, 300.00 km/giây, ta mất khoảng 100.000 năm ánh sáng. Mặt trời nằm gần giữa trung tâm thiên hà, lệch về bên phải và xuất hiện cách đây khoảng 4,6 tỉ năm. (Xem lại các số 22 và 23 của bài 2).
9. Hệ mặt trời và trái đất. Trái đất chúng ta là hành tinh tách ra từ mặt trời cách đây 4,56 tỉ năm. Khi đứng trên bề mặt Trái Đất, chúng ta có thể không nhận ra rằng hành tinh của mình đang chuyển động quanh mặt trời với vận tốc hơn 107.800km/h. Chúng ta cũng dễ dàng quên rằng có 7 hành tinh khác đang di chuyển quanh ngôi sao trung tâm của hệ mặt trời với tốc độ chóng mặt tương tự. Ngày 20/9/2025, Cơ quan hàng không vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) cũng xác nhận có 6.007 hành tinh ngoài hệ mặt trời giống như trái đất có thể sống được (x. 24h.com.vn/Công nghệ thông tin/nasa xác nhận hơn 6000 hành tinh…).
10. Tạo dựng muôn loài. Các loài thực vật trên trái đất xuất hiện cách đây khoảng 472 triệu năm, từ tảo xanh (green algae) sống ở môi trường nước tiến đến các loài thực vật sống trên cạn (Google.com/search?q=các loài thức vật…). Rồi đến các loài cá sống ở dưới nước xuất hiện cách đây 420 triệu năm (x. kienthuc.net/vì sao loài cá xuất hiện…). Các loài động vật từ đơn giản đến phức tạp dần dần xuất hiện như nhà khoa học Charles Darwin (1809-1882) đã trình bày thuyết tiến hoá qua chọn lọc tự nhiên trong cuốn “Nguồn gốc các loài” (1859).
11. Nguồn gốc cổ xưa của loài người. Các nhà khoa học đặt loài người vào giới động vật, thuộc loài linh trưởng: loài thú có vú, có não bộ lớn hơn các loài thú khác, thị lực tốt và thường có ngón tay cái đối diện với các ngón khác trên bàn tay để dễ cầm nắm, bám víu, sinh một hoặc hai con trong mỗi thai kỳ, ứng xử linh hoạt… xuất hiện từ 65 đến 85 triệu năm. Tiếp theo là loài khỉ dạng người đầu tiên xuất hiện ở Đông Phi khoảng 20 triệu năm. Sau đó 15 triệu năm, loài này xuất hiện đông đúc khắp cả châu Phi, châu Á, châu Âu. Sự tiến hoá của loài người (x. Bs Alice Roberts, Atlas Giải phẫu cơ thể người, NXB Y học, 2017, tr. 012).
12. Loài linh trưởng đặc biệt: Con người. Con người là loài linh trưởng đặc biệt: di chuyển bằng 2 chân trên mặt đất, tuy con người vẫn mang nhiều đặc điểm của nhóm linh trưởng. Các nhà khoa học xếp con người, tinh tinh, khỉ đột và đười ươi chung vào “họ người”. Tinh tinh và con người có chung tổ tiên cách đây từ 5 đến 8 triệu năm, có chung đặc điểm là đi thẳng trên 2 chân và não bộ lớn với thể tích sọ người (1100-1700cm3) trong khi sọ tinh tinh (300-500cm3). Tinh tinh có thể học được cách sử dụng ngôn ngữ dấu hiệu. Con người là loài duy nhất truyền đạt được tư tưởng và tình cảm qua hệ thống ngôn ngữ phức tạp. Sự tiến hoá của loài người (x. Bs Alice Roberts, Atlas Giải phẫu cơ thể người, NXB Y học, 2017, tr. 013).
13. Các tổ tiên loài người. Các nhà khoa học tìm thấy nhiều hoá thạch của tông người để xác định sự biến đổi và tiến hoá của loài người. Cổ xưa nhất là loài Saheantropus tchadensis cách đây khoảng 5 triệu năm; rồi đến Homo habilis, hộp sọ 500-650cm3, biết đập đá cách đây 2,4 triệu năm; Homo erectus, hộp sọ 750-1300cm3, cách đây 1,8 triệu năm; Homo heidelbergensis, hộp sọ 1100-1400cm3, cách dây 600.000 năm, ở châu Phi và châu Âu; Homo neanderthalensis, hộp sọ 1412cm3, cách đây 400.000 năm và loài người hiện đại là chúng ta, Homo sapiens, hộp sọ 1200-2000cm3, xuất hiện khoảng 200.000 trước đây. Các tổ tiên của loài người. (x. Bs Alice Roberts, Atlas Giải phẫu cơ thể người, NXB Y học, 2017, tr. 015)
14. Công thức di truyền của loài người. Trước đây, trong nhiều thế kỷ, các nhà khoa học nghiên cứu cấu trúc của tế bào để tìm ra tính cách di truyền của mỗi loài thực vật, động vật và nghiên cứu các mẫu hoá thạch để biết niên đại của chúng. Từ năm 2004, ADN (axit deoxyribonucleic) mới là bản thiết kế của mọi sự sống, từ loài nấm sơ đẳng nhất tới loài người.
Đó là các khối cấu trúc hoá học gọi là base ADN. Các khối này kết lại thành chuỗi với nhau tạo nên các đơn vị chức năng gọi là gen. Có khoảng 20.000 gen trong bộ gen người. ADN tập trung thành những cấu trúc dày đặc gọi là các nhiễm sắc thể. Có 23 đôi nhiễm sắc thể, một bộ của cha, một bộ của mẹ. Chúng được xếp chặt lại để chứa trong nhân của mỗi tế bào. Công thức di truyền của loài người. (x. Bs Alice Roberts, Atlas Giải phẫu cơ thể người, NXB Y học, 2017, tr. 016-17)
15. Lầm tưởng về người ngoài hành tinh. Trước đây vì tin vào giả thuyết tiến hoá qua chọn lọc tự nhiên của Darwin, nên các nhà khoa học cho rằng các hành tinh khác giống trái đất có thể có những tông người khác nhau, thậm chí có bộ não phát triển hơn cả loài người trên trái đất. Họ có thể chế tạo ra các tàu du hành vũ trụ và rất nhiều những phim ảnh khoa học giả tưởng xuất hiện theo đề tài này như chiến tranh giữa các vì sao (Star wars).
16. Con người độc đáo. Khám phá mới về ADN xác định cấu trúc sự sống của mỗi loài luôn ổn định. Từ mấy triệu năm nay chưa có con tinh tinh nào tự tiến hoá thành người, dù giống người tới 95% trong 3 tỉ 3 ADN. (xem lại số 18 của bài 2).
17. Tinh thần kỳ diệu của con người. Các nhà khoa học cố gắng tìm xem những gì con người gọi là tinh thần như tư tưởng, tình yêu, hạnh phúc, niềm vui, chân thiện mỹ…, mà con người đang có, nằm ở phần nào trong cơ thể con người, nhưng không thể tìm ra. Có người tìm tình yêu trong trái tim nhưng chỉ thấy các sớ thịt. Có người tìm tư tưởng, nhận thức trong bộ não nhưng chỉ thấy các hạt hoá chất dẫn truyền thần kinh. Cơ thể con người chứa đựng khoảng 20 nguyên tố vật chất và thay đổi không ngừng qua hơi thở, đồ ăn, thức uống. (xem lại số 19 và 20 của bài 2).
18. Sự sống, tình yêu, hạnh phúc… bắt nguồn từ đâu? Nếu xuống sâu hơn dưới ADN là các cấu trúc nguyên tố vật chất, các nhà khoa học chỉ còn thấy các hạt hạ nguyên tử vô cùng nhỏ bé như proton, neutron, electron. Chúng hoàn toàn không có sự sống, vô tri vô giác và ở cách nhau rất xa. Vậy thì sự sống và các giá trị tinh thần con người chúng ta đang có từ đâu xuất hiện, nguyên lý nào quy tụ chúng thành một con người đang sống, đang nghĩ, đang yêu, đang mơ ước hạnh phúc, đang tìm chân thiện mỹ?
19. Hướng về Chúa Cha, Đấng tạo thành và yêu thương. Các hiểu biết về những khám phá mới này đưa tâm trí chúng ta hướng về Chúa Cha là “Đấng tạo thành trời đất, muôn vật hữu hình và vô hình” để nhận biết, ngưỡng mộ, tôn thờ, và yêu mến Người trong từng giây phút của đời ta như Chúa Giêsu.
20. Cuộc tạo dựng không ngừng của Chúa Cha. Chúng ta chiêm ngưỡng trời cao, biển rộng, sông dài, rừng xanh, núi biếc và cảm tạ Chúa Cha dựng nên mọi sự như một môi trường sống tốt đẹp hoàn hảo cho ta. Từng giây phút đều có những loài thực vật, động vật mới trên trái đất này. Tất cả là vì Ngài yêu thương ta và muốn ta được hạnh phúc.
21. Các nhà khoa học, dù với bao máy móc hiện đại, cũng chưa làm ra được một ngọn cỏ, một con ruồi. Đó là cuộc sáng tạo không ngừng của Chúa Cha. Chúa Giêsu nói cho ta biết: “Cho đến nay, Cha tôi vẫn làm việc thì tôi cũng làm việc” (Ga 5,17)
22. Cộng tác vào công trình tạo dựng. Ngài giao trách nhiệm để ta làm chủ muôn loài như một người anh chị lớn coi sóc các đứa em nhỏ của mình và bảo vệ môi trường sáng xanh sạch đẹp cho muôn loài hạnh phúc bên nhau (x. St 4-9.15). Ta có bổn phận phải giữ gìn môi trường sống ấy bằng chính lao động tích cực như việc trồng thêm những cây xanh, thắp sáng những chỗ tối, dọn sạch rác thải, nắn thẳng những đoạn đường khúc khuỷu gập ghềnh.
23. Tạ ơn trong từng giây phút sống. Từng giây phút ta đều nhận được khí thở, ánh nắng, nước uống, lương thực nuôi sống hằng ngày. Nhưng hình như ta chỉ biết ơn tổ tiên dựng nước, cảm ơn ông bà cha mẹ kiếm tiền cho cơm áo, mà không biết ơn Đấng Tạo Hoá vô cùng yêu thương mình đang cho không ta mọi sự! Một con người tự trọng không thể là một kẻ vô ơn!
24. Trân trọng thân xác con người. Cơ thể người gồm hàng tỉ tế bào, tạo thành các mô và cơ quan, làm nên một cơ thể hợp nhất và tác động qua lại với nhau. Từng ngày sống, hàng triệu tế bào mới phát sinh trong cơ thể ta. Chúng giống như các bộ phận hoạt động trong chiếc đồng hồ tự động hay chạy bằng các dạng năng lượng. Nhưng ta lại không nhận ra Người Thợ Toàn Năng đã tạo nên ta và yêu thương ta từng giây phút trong đời! Ta cần phải chăm sóc thân xác mình cho khoẻ mạnh, xinh đẹp, tốt lành hơn qua việc ăn uống, ngủ nghỉ, học hành, làm việc điều độ.
25. Phát triển tinh thần con người. Dù cơ thể con người đã vô cùng kỳ diệu, nhưng tinh thần con người còn kỳ diệu phi thường gấp bội. Sự sống, tình yêu, tư tưởng, niềm vui, hạnh phúc, chân thiện mỹ… mà từng người chúng ta đang cảm nhận lại không bị lệ thuộc vào vật chất, không gian, thời gian. Lúc nào ta cũng có thể nhận được các tư tưởng mới, niềm vui mới, hạnh phúc mới… nếu ta biết mở ra cho Đấng Siêu Việt, mở ra cho người khác, vật khác mà không đóng kín vào chính mình (x. Tóm lược Học Thuyết Xã hội, số 130; Docat, số 53).
26. Mở ra với Đấng Siêu Việt . Con người có thể vượt qua mọi giới hạn của vật chất, không gian, thời gian nếu biết mở ra cho Đấng Siêu Việt. Cuộc biến hình của Chúa Giêsu trên núi (x. Mt 17,1-9) mà chúng ta đã tìm hiểu tuần II Mừa chay như đang mời gọi ta mở ra theo hướng ấy thay vì sống trong một thế giới đóng kín như hiện nay.
27. Cuộc biên hình của đời ta.
– Mở ra với Đấng Siêu Việt là ta trở thành người con yêu dấu của Thiên Chúa nhờ được hoà nhập thành một trong Đức Giêsu Kitô. Ngài nói với từng người chúng ta: “Đây là Con yêu dấu của Ta. Ta hài lòng về Người”.
– Mở ra với Đấng Siêu Việt thì mỗi người sẽ toả sáng giống như khuôn mặt Đức Giêsu chói lọi như mặt trời” vì được nguồn sáng là chính Thiên Chúa chiếu soi.
– Mở ra với Đấng Siêu Việt thì tất cả vạn vật tiếp xúc với ta cũng được biến đổi giống như “y phục của Chúa Giêsu trở nên trắng tinh như ánh sáng”.
– Mở ra với Đấng Siêu Việt là con người có thể tiếp xúc với các thiên thần, với các người đã khuất như Đức Giêsu nói chuyện với ông Moisê và ông Elia.
Lời kết.
Cảm tạ và yêu thương. Lạy Chúa, chúng con cảm tạ Chúa vì từng giây phút Chúa đang tạo thành và yêu thương chúng con.
