Giới thiệu ấn bản về Hầm mộ đường Dino Compagni tại Roma, ngày 27.06.2026. 

Đây là một hành trình giữa các nền văn hóa, chủ đề và hình ảnh, do Matteo Braconi và Raffaella Giuliani biên soạn, phối hợp với De Luca Editori d’Arte.

Ấn phẩm được giới thiệu tại Bảo tàng Ninfeo ở Roma, với sự tham dự của Đức ông Pasquale Iacobone, Chủ tịch Ủy ban Giáo hoàng về Khảo cổ Thánh; bà Mirella Serlorenzi, Giám đốc Viện Trung ương Khảo cổ thuộc Bộ Văn hóa Ý; giáo sư Vincenzo Fiocchi Nicolai, giáo sư danh dự của Học viện Giáo hoàng về Khảo cổ Kitô giáo; và giáo sư Matteo Braconi, thuộc Đại học Roma Tre.

Theo Đức ông Iacobone, cuốn sách là kết quả cộng tác giữa Ủy ban Giáo hoàng về Khảo cổ Thánh và Đại học Roma Tre, nhằm “làm nổi bật và giúp người ta biết đến một hầm mộ thường đóng cửa, không thể tiếp cận với công chúng, nhưng là một phòng tranh ngầm thực sự”. Cách gọi này gợi lại nhận định của cha Antonio Ferrua, tu sĩ Dòng Tên, người đầu tiên nghiên cứu di tích sau khi nó được phát hiện năm 1955.

Bức hoạ về Chúa Kitô, cùng hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô.   (©Pontificia Commissione di Archeologia Sacra)

Hầm mộ này không phải là một hang toại đạo cộng đoàn như nhiều di tích Kitô giáo cổ khác tại Roma, nhưng là một hầm mộ tư nhân. Giáo sư Fiocchi Nicolai nhấn mạnh rằng khám phá này giúp phân biệt rõ giữa các hầm mộ gia đình quy mô nhỏ và các hang toại đạo rộng lớn của cộng đoàn Kitô hữu. Chính sự khác biệt ấy giúp giải thích vì sao trong chương trình trang trí của hầm mộ có sự hiện diện đồng thời của các chủ đề Kitô giáo và ngoại giáo.

Đức ông Iacobone giải thích rằng, vì đây là một mộ phần tư nhân, “một số thành viên của gia đình này đã trang trí ngôi mộ bằng các mô típ cổ điển và thần thoại, trong khi những người khác bày tỏ cảm thức Kitô giáo của mình”. Nhờ đó, các cảnh trong Cựu Ước và Tân Ước cùng tồn tại với hình ảnh thuộc truyền thống cổ điển, phản ánh nền văn hóa của giới tinh hoa Roma giữa thế kỷ III và IV.

Với hơn 120 cảnh vẽ, Hầm mộ đường Dino Compagni được xem là một trong những “phòng thí nghiệm” quan trọng nhất của nghệ thuật biểu tượng Kitô giáo sơ khai. Nơi đây có một trong những hình ảnh cổ nhất về Chúa Kitô có râu, cùng hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô, cũng như một cảnh độc đáo từng được giải thích như một “bài học y khoa hoặc triết học”, với một thầy dạy, các môn sinh và một thi thể nằm phía trước.

Dù đã được nghiên cứu sâu rộng, hầm mộ vẫn còn mở ra nhiều câu hỏi, đặc biệt về mối liên hệ với khu vực xung quanh. Theo giáo sư Fiocchi Nicolai, cần tiếp tục tìm hiểu xem di tích tư nhân này có liên hệ thế nào với các khu định cư, có thể là một biệt thự quý tộc dọc đường Latina.

Hơn 70 năm sau khi được phát hiện, Hầm mộ đường Dino Compagni vẫn tiếp tục mở ra những chìa khóa mới để hiểu xã hội Roma thế kỷ IV. Tập sách mới không khép lại hành trình nghiên cứu, nhưng mở rộng nó, giúp công chúng không chuyên có thể tiếp cận một di tích quý giá của Roma hậu cổ đại.

Vatican News

Nguồn: https://www.vaticannews.va/vi/vatican-city/news/2026-06/mot-an-pham-moi-gioi-thieu-ham-mo-duong-dino-compagni-tai-roma.html