Người Môn Đệ Thừa Sai Toả Sáng
Bài 2. Con người là trung tâm
Bài giảng ngày 2 tháng 2 năm 2026 tại dòng Thánh Phaolô
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Sơn
Bài 2. Con người là trung tâm
Kể từ lúc con người hiện đại (homo sapiens) biết suy tư xuất hiện cách đây khoảng 195.000 năm, đã có khoảng 100 tỉ người sống trên trái đất. Tính đến đầu năm 2025, đang có khoảng 8,1 tỉ người. Con người không ngừng tìm kiếm câu trả lời về lai lịch của mình (x. GS, số 10,12), về chỗ đứng và vai trò của con người trong xã hội và vũ trụ, về cùng đích của con người và muôn vật (x. GS, số 3). Trong quá trình suy tư, con người khám phá ra nhiều điều mới lạ.
I. Cần xác định đúng vị thế của con người
1. Khi khẳng định “con người là trung tâm”, nhiều tín hữu ngại ngùng, sợ rằng mình xúc phạm đến Thiên Chúa vì họ đã quen nghĩ rằng Chúa là tất cả, là nguồn cội, là trung tâm và là cùng đích của đời sống, nên phải quy hướng mọi sự về Thiên Chúa.
Hầu như mọi hoạt động trong đời sống tín hữu chỉ nhắm đến việc làm vinh danh Chúa và cứu rỗi các linh hồn. Họ cử hành các nghi thức phụng vụ để tôn thờ Chúa, xây dựng các thánh đường, nhà giáo lý, thậm chí các cơ sở giáo dục, bác ái cũng chỉ để làm vinh danh Chúa, cứu linh hồn, hơn là trực tiếp nhắm đến con người toàn diện có cả hồn lẫn xác!
2. Thật ra, Thiên Chúa dựng nên con người giống hình ảnh Ngài, giao cho con người thống trị mặt đất và mọi sinh vật trên mặt đất (x. St 1,27-28). Như thế con người là trung tâm của vũ trụ vật chất. Rồi khi con người sa ngã kéo theo cả vũ trụ phải hư nát, Thiên Chúa đã sai Con Một Ngài trở thành người để cứu độ tất cả, do đó con người cũng là trung tâm cho mọi hoạt động cứu độ của Thiên Chúa.
3. Đức Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II nhắc nhở: con người là lý do tồn tại của Giáo Hội vì Giáo Hội được Chúa Giêsu lập nên là để cứu độ con người, nên con người cũng là con đường của Giáo Hội và là trung tâm cho mọi hoạt động của Giáo Hội. Tuy nhiên, khi Giáo Hội quay lưng lại con người, thì con người cũng bỏ Giáo Hội khiến họ đánh mất luôn cả Thiên Chúa cùng với Chúa Giêsu, vì họ không nhận ra Chúa Giêsu chính là con người lý tưởng mà mình mơ ước đạt tới để được thần hoá thành con Thiên Chúa như Người.
4. Trước những thách đố, nguy cơ, xung đột của thời đại liên quan đến con người, ĐGH Lêô XIII đã công bố thông điệp Rerum Novarum (Các sự việc mới) năm 1891 như học thuyết xã hội Công giáo đầu tiên. Năm 1941, ĐGH Piô XI cũng đưa thêm những dữ liệu mới. Công đồng Vaticanô II với hiến chế Gaudium et Spes năm 1965 đã giới thiệu một Giáo Hội liên đới sâu xa với con người. Thánh GH Gioan Phaolô II đã công bố cuốn Tóm lược Học thuyết Xã hội Công giáo năm 2004 và ĐGH Phanxicô giới thiệu cuốn Docat năm 2016 cho các bạn trẻ như là bản tóm lược của học thuyết này. Tất cả như mời gọi ta nhìn lại vị trí trung tâm của con người để điều chỉnh hoạt động của mình và của từng cộng đồng, nếu muốn đồng hành với nhân loại.
5. Bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định: muốn phát triển bền vững đất nước phải dựa vào con người và văn hoá. Lấy con người là trung tâm và không để ai bị bỏ lại phía sau. Cần xây dựng và thực hiện đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới (x. Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII ngày 20/1/2026, Nghị quyết Đại hội Đảng khoá XIV ngày 23/1/2026 do Tổng Bí thư Tô Lâm tuyên đọc, và các nghị quyết 68,70,71,72,80 của Trung Ương Đảng từ ngày 4/5/2025 đến ngày 7/1/2026). Vì thế, Giáo hội CGVN cần phải xác định đúng vị thế của con người trong kỷ nguyên mới này để đồng hành cùng dân tộc và loan báo Tin Mừng hiệu quả.
