Chúa Nhật XIII TN A – 2017: Nguyên tắc cho không và logic quà tặng
Các bài Thánh Kinh trong tuần XIII mùa Thường niên như mời gọi chúng ta suy nghĩ về một nguyên tắc mới trong đời sống đạo của chúng ta: nguyên tắc cho không và tạo thành logic quà tặng.
Chúa Nhật XIII TN A – 2017
Nguyên tắc cho không và logic quà tặng
Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Sơn, HKK
Lời mở
Các bài Thánh Kinh trong tuần XIII mùa Thường niên như mời gọi chúng ta suy nghĩ về một nguyên tắc mới trong đời sống đạo của chúng ta: nguyên tắc cho không và tạo thành logic quà tặng. Đây là nguyên tắc được ĐTC Bênêđictô XVI diễn tả nhiều lần trong thông điệp Caritas in Veritate (Bác ái trong chân lý, số 36-39) và được sách Docat nhắc đến trong 3 chỗ khác nhau ở các trang 165, 181 và 299. Chúng ta muốn dành ít phút để suy niệm về đề tài này.
1. Bài học cho không và trao tặng của Thánh Kinh
Các bài Kinh Thánh hôm nay muốn dạy chúng ta biết cho không, biết trao tặng cho người khác. Cho không có nghĩa là chuyển cái thuộc sở hữu của mình thành sở hữu của người khác mà không đòi hỏi gì cả. Quà tặng là một vật dùng để biếu hoặc tặng cho người khác để diễn tả tâm tình quý mến hay sự quan tâm đến người khác. Trong ngày sinh nhật hay ngày lễ kỷ niệm nào đó chúng ta thường tặng quà cho nhau.
Bài đọc I (x.2V 4,8-11.14-16) kể chuyện một bà giàu có đã giúp đỡ tiên tri Elisa: bà mời ông ăn cơm, dành cho ông một phòng trên lầu để ông có thể nghỉ lại mỗi khi đến địa phương đó và bà đã được tưởng thưởng. Chúa đã thương cho bà có đứa con trai. Nếu đọc tiếp truyện (x. 2V 4,18-27), chúng ta sẽ thấy đứa con trai đó bị chết và tiên tri Elisa đã nằm ấp trên nó và cầu nguyện cho nó sống lại. Đó là phần thưởng dành cho những ai biết trao tặng, cho đi.
Qua bài Tin Mừng (x. Mt 8,5-17 ), Chúa Giêsu còn nói một cách cụ thể hơn: “Ai đón tiếp anh em là đón tiếp Thầy, ai đón tiếp Thầy là đón tiếp Đấng đã sai Thầy”. Khi biết đón tiếp những con người, nhất là những người nghèo khổ quanh ta, chắc chắn chúng ta sẽ được phần thưởng lớn lao vì họ là hiện thân của chính Đức Giêsu và của chính Thiên Chúa. Chúa Giêsu dạy tiếp rằng: “Ai đón tiếp một ngôn sứ, vì người ấy là ngôn sứ, thì sẽ được phần thưởng dành cho bậc ngôn sứ… Ai cho một trong những kẻ bé nhỏ này uống, dù chỉ một chén nước lã mà thôi, vì kẻ ấy là môn đệ của Thầy, thì Thầy bảo thật anh em, người đó sẽ không mất phần thưởng đâu”.
2. Bài học cho không trong lịch sử và đời sống thường ngày
Trong đời sống thường ngày vì quen mua bán, đổi chác, nên chúng ta giữ rất kỹ luật công bằng, nhưng chúng ta lại quên luật bác ái, bỏ qua nguyên tắc cho không và logic quà tặng. Chúng ta lãnh nhận hay trao trả tiền lương mỗi ngày hay mỗi tháng vì công sức bỏ ra và muốn trao nhận sòng phẳng với nhau. Chúng ta mua đồ vật nào đó ở chợ và được người ta bán đúng giá, đúng hàng, thay vì mua hớ hay nhận phải hàng giả, hàng xấu là chúng ta đã cảm thấy may mắn lắm rồi! Hơn nữa, nếu có cho thì người ta thường chỉ cho đi những vật thừa, đồ phế thải và với một hậu ý thu lợi về lại cho mình đó chứ hiếm khi nào biết cho không, nhất là biết trao tặng với lòng quý mến, trân trọng đối với người hèn kém hơn mình.
Đi xa hơn trong lĩnh vực xã hội, kinh tế, người ta thường áp dụng luật công bằng, như công bằng xã hội, công bằng giao hoán, công bằng phân phối, nhưng ít khi trao tặng, cho không. Một số nước giàu nói rằng mình “viện trợ không hoàn lại” cho nước nghèo, nhưng thực chất chỉ cho những vật gần hết thời hạn sử dụng, những kỹ thuật lỗi thời, nhằm kéo nước nghèo vào liên minh của mình, hay muốn nước đó bán rẻ nguyên liệu cho mình và mua lại những sản phẩm cao giá gấp nhiều lần, chẳng hạn như bán mủ cao su rất rẻ, nhưng nước nghèo phải mua lại những bánh xe được sản xuất từ mủ cao su rất mắc.
Người Việt Nam chúng ta có lẽ cũng ít áp dụng nguyên tắc cho không trong đời sống. Chúng ta đã trải qua 11 thế kỷ bị nguời Tàu đô hộ, bóc lột, áp bức nên lúc nào cũng phải sống trong tình trạng thiếu thốn, khó khăn, đòi chúng ta phải dự phòng cho tương lai. Hơn nữa, vì là nước nông nghiệp, phải chịu đựng thời tiết bất thường, ôn dịch, thiên tai, mất mùa, giặc giã, nên ta luôn đề phòng, dự trữ, chứ không muốn cho không người khác bởi vì sợ lúc nào đó chính mình sẽ đói, sẽ khổ. Trải qua nhiều thế hệ, tâm trạng cố gắng giữ khư khư những gì cho mình đã trở thành bản sắc dân tộc. Vì thế người Công giáo Việt Nam cần phải học lại bài học cho không, trao tặng từ chính Chúa Giêsu thì mới hy vọng thay đổi cộng đồng xã hội hiện nay.
3. Học biết cho không từ chính Thiên Chúa
Quả thực, con người chúng ta chỉ có thể cho không và trao tặng khi hiểu được tình yêu của Người Cha Trên Trời luôn ban tặng cách trong sáng và quảng đại cho muôn loài tất cả những gì cần thiết trong đời sống.
Mỗi ngày, ta thở hàng trăm ngàn lít không khí chúng ta có phải trả một xu nhỏ nào cho ai đâu! Thử bịt mũi và ngậm miệng nín thở trong vài phút, chúng ta sẽ chết liền! Chúng ta thử mở mắt nhìn vạn vật tốt tươi, xinh đẹp nhờ ánh sáng mặt trời. Nếu không có ánh sáng chúng ta không thể sống được vì cây cối chết hết, chúng ta không có khí thở và những lương thực khác. Nhưng thử hỏi chúng ta có đóng được một xu nào cho Chúa là Đấng dựng nên mặt trời, mặt trăng để soi sáng cho ta, trong khi ta cứ phải trả tiền điện đều đều mỗi tháng. Chúng ta thử suy nghĩ về ly nước mình uống: để làm ra một lít nước người ta cần phải có một nhà máy tổng hợp được hai chất khí oxy và hydro với điện thế vài trăm ngàn volt, với giá thành vài trăm triệu đồng. Nhưng trên thế giới này có nước nào phải xây dựng những nhà máy như vậy đâu! Chúa cho không chúng ta biết bao nhiêu thứ trong từng giây phút sống nhưng vì chúng ta không nhận ra quà tặng của Ngài nên chẳng biết cảm ơn và chẳng biết cho không hay trao tặng cho người khác!
Hãy nhìn vào vạn vật quanh ta, chúng hiểu được bài học cho không của Chúa nên cũng quảng đại trao tặng: bông hoa khoe sắc, toả hương hay bao sinh vật hy sinh sự sống cho ta trong bữa ăn mà không đòi ta phải trả một xu nhỏ. Dù rằng loài người tàn phá môi trường sống và chẳng nói được một lời cảm ơn đối với muôn loài nhưng chúng vẫn đang yêu thương và hy sinh sự sống cho con người bởi vì chúng được dựng nên và được cứu độ nhờ Ngôi Lời Nhập Thể là Đức Giêsu Kitô.
Để có thể hiểu sâu hơn nữa về nguyên tắc cho không và lý lẽ quà tặng như Giáo Hội mong muốn qua các văn kiện trên đây, chúng ta phải cảm nghiệm được tình yêu của Cha Trên Trời đã ban tặng Con Một của Ngài cho ta và cùng với Con của Ngài, tất cả những ân huệ lớn lao nhất mà không đòi chúng ta một điều kiện nào, không đòi chúng ta đáp lại bằng bất cứ lễ vật hay hành động bù đắp nào như dự thánh lễ, lần hạt, giữ luật này, phép nọ. Khi ý thức được tình yêu quảng đại cho không của Ngài chúng ta mới có thể hiểu được rằng luật sống của người tín hữu không phải chỉ là công bình mà là bác ái yêu thương và nguyên tắc sống không phải là trao đổi mà là cho không và trao tặng.
Thánh Phaolô hôm nay mời gọi chúng ta “hãy gắn bó với Chúa Giêsu, hãy cùng chết với Người, để sống cho Thiên Chúa trong một đời sống mới” (x. Rm 6,3-4.8-11). Chết đi cho tội lỗi là chúng ta phải chết đi cho những tham vọng, dục vọng, những sở hữu mà chúng ta ưa thích, muốn giữ riêng cho mình để chúng ta cùng sống lại mãi mãi với Chúa Giêsu. Khi chúng ta sống lại với Chúa Giêsu, chúng ta sẽ hiểu được rằng mỗi lần cho đi như vậy, dù chúng ta có phải đau khổ, mất mát, thiệt thòi, thậm chí phải nhục nhã như Người trên thánh giá, chúng ta đáng được Chúa Cha ban thưởng trọng hậu vì chúng ta trở nên giống như Ngài. Nhất là khi chúng ta trân trọng giúp đỡ những người nghèo khổ, bệnh tật, hèn kém, tội lỗi quanh ta bằng những quà tặng vật chất cũng như tinh thần, vì họ là môn đệ và là hiện thân của Chúa Giêsu.
Lời kết
Chỉ khi nào chúng ta sống nguyên tắc cho không và hiểu được lý lẽ quà tặng trong mối tương quan xã hội, chúng ta mới có thể xây dựng nền văn minh tình yêu trong thế giới chỉ biết có vật chất, chỉ biết mua bán trao đổi trong một nền kinh tế thị trường như hiện nay. Lúc đó nhân loại mới thật sự bình an và hạnh phúc.
