Chúa Nhật 27/9/2026
Lời “vâng” được chứng thực bằng hành động
Suy niệm Chúa Nhật XXVI Mùa Thường Niên – Năm A (Mt 21,28-32): dụ ngôn hai người con mời gọi hoán cải và thực thi ý Chúa bằng hành động.
Chúa Nhật Tuần XXVI – Mùa Thường Niên (Năm A)
Ed 18, 25-28 • Tv 24, 4-5.6-7.8-9 (Đ.c.6a) • Pl 2, 1-11 • Mt 21, 28-32
Nó hối hận, nên lại đi. Những người thu thuế và những cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông.
✠ Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Mátthêu
28 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các thượng tế và kỳ mục trong dân rằng: “Các ông nghĩ sao? Một người kia có hai con trai. Ông ta đến nói với người thứ nhất: ‘Này con, hôm nay con hãy đi làm vườn nho.’ 29 Nó đáp: ‘Con không muốn!’ Nhưng sau đó, nó hối hận, nên lại đi. 30 Ông đến gặp người thứ hai, và cũng bảo như vậy. Nó đáp: ‘Thưa ngài, con đây!’ nhưng rồi lại không đi. 31 Trong hai người con đó, ai đã thi hành ý muốn của người cha?” Họ trả lời : “Người thứ nhất.” Đức Giê-su nói với họ: “Tôi bảo thật các ông: những người thu thuế và những cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông. 32 Vì ông Gio-an đã đến chỉ đường công chính cho các ông, mà các ông không tin ông ấy; còn những người thu thuế và những cô gái điếm lại tin. Phần các ông, khi đã thấy vậy rồi, các ông vẫn không chịu hối hận mà tin ông ấy.”
Chú giải Ed 18,25-28; Pl 2,1-11; Mt 21,28-32
Hôm nay, Đức Giêsu lại đặt ra một thách thức cho các nhà lãnh đạo tôn giáo của dân. Người kể dụ ngôn về hai người con có cha làm chủ một vườn nho. Ông bảo người con thứ nhất đi làm vườn. Anh từ chối, nhưng sau đó hối hận và đi. Người con thứ hai cũng được cha sai đi. Anh nhận lời, nhưng cuối cùng lại không đi. Đức Giêsu hỏi:
“Trong hai người con đó, ai đã thi hành ý muốn của người cha?”
Mọi người đều đồng ý: chính người con ban đầu từ chối, nhưng sau đó đã đi.
Để không ai hiểu sai, Đức Giêsu nói rõ ý nghĩa dụ ngôn. Những người thu thuế và gái điếm, vốn bị giới lãnh đạo tôn giáo khinh miệt hơn cả, đang vào Nước Thiên Chúa trước các thượng tế và kỳ mục. Đối với họ, lời ấy thật chướng tai và xúc phạm nặng nề. Đức Giêsu nhắc họ nhớ rằng ông Gioan Tẩy Giả đã đến, chỉ cho họ đường công chính và kêu gọi mọi người sám hối, nhưng họ không tin. Trái lại, những người thu thuế và gái điếm đã tin. Ngay cả khi chứng kiến điều đó, các thượng tế và kỳ mục vẫn không chịu thay đổi. Họ đứng nhìn, nhưng cho rằng lời ông Gioan không liên quan đến mình.
Một điều không thể chấp nhận?
Trong mắt các thượng tế và kỳ mục, việc người thu thuế và gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước họ là điều không thể chấp nhận. Làm sao những người mà họ xem là xấu xa, vô luân lại được Thiên Chúa đón nhận trước các nhà lãnh đạo tôn giáo? Họ cho như thế là bất công. Có lẽ họ cần nhớ lại lời ngôn sứ Êdêkien trong bài đọc I hôm nay. Dân nói:
“Đường lối của Chúa Thượng không ngay thẳng.”
Đức Chúa đáp:
“Hỡi nhà Ítraen, hãy nghe đây: Đường lối của Ta không ngay thẳng sao? Hay đường lối của các ngươi mới không ngay thẳng? Khi người công chính từ bỏ đường công chính mà làm điều bất chính, nó sẽ phải chết vì điều bất chính nó đã làm.”
Và Người cũng phán:
“Khi kẻ gian ác từ bỏ điều ác nó đã làm mà thực thi điều công minh chính trực, nó sẽ cứu được mạng sống mình.”
Ở đây, ngôn sứ Êdêkien nói cùng một điều mà Đức Giêsu muốn dạy; mỗi người chúng ta cần lắng nghe cho kỹ. Một người đã sống ngay lành trong thời gian dài nhưng cuối cùng lại quay sang làm điều ác thì sẽ “chết vì tội mình”. Ngược lại, một người từng sống vô luân nhưng biết quay về và đón nhận Thiên Chúa thì sẽ được sống.
Trước hết, Đức Giêsu áp dụng lời ấy cho những người đang nghe Người. Họ và cha ông họ có truyền thống lâu đời tuân giữ Lề Luật Thiên Chúa. Thế nhưng, khi đối diện với ông Gioan Tẩy Giả, rồi với chính Đức Giêsu là Con Thiên Chúa, họ lại từ chối lắng nghe. Trong khi đó, những người ngoại đã sống qua nhiều thế hệ mà không nhận biết Thiên Chúa, thậm chí thờ các ngẫu tượng, nay lại hướng về Đức Giêsu và mở lòng đón nhận giáo huấn cùng quyền năng chữa lành của Người.
Như đã nói ở những dịp khác, chúng ta hôm nay không được mời gọi xét đoán các nhà lãnh đạo tôn giáo và chính trị trong dân của Đức Giêsu. Điều cần làm là nhận ra biến cố này đang nói gì với đời sống Kitô hữu của chính mình, ngay tại đây và lúc này.
Hai sứ điệp
Có hai sứ điệp vang lên rất rõ. Một mặt, chúng ta không bao giờ được tự mãn về tương quan của mình với Thiên Chúa. Bất cứ ai, vào bất cứ lúc nào, cũng có thể xa rời lời cam kết theo Đức Giêsu và Tin Mừng của Người. Thiên Chúa luôn đón nhận chúng ta trong tình trạng hiện tại của mình. Nếu chúng ta sống hiệp thông với Người, đó là điều tốt đẹp; nếu tự ý tách mình khỏi Người, Người cũng tôn trọng chọn lựa ấy. Tình yêu và ân sủng của Người luôn sẵn đó, nhưng chúng ta có thể khước từ, coi thường, rồi “chết trong tội mình”.
Mặt khác, dù đã đi xa Thiên Chúa và Tin Mừng đến đâu, dù cuộc sống có sa ngã thế nào, chúng ta vẫn không bao giờ quá muộn để quay về. Chúng ta có thể hoàn toàn tin chắc rằng Thiên Chúa đang chờ đón mình với vòng tay ấm áp, không tra hỏi hay đặt điều kiện.
Hãy nhớ những dụ ngôn trong Tin Mừng Luca về con chiên lạc và người con hoang đàng. Ta cũng thấy điều ấy trong cuộc đối thoại giữa Đức Giêsu và ông Phêrô sau khi Người phục sinh: “Con có yêu mến Thầy không?” Vì quá sợ hãi, Phêrô đã ba lần thề thốt chối rằng mình không hề liên hệ với Đức Giêsu. Giờ đây, ông trở lại trong tâm tình sám hối, sau khi đã được uốn nắn và trở nên khiêm nhường. Ông không những được tha thứ, mà sứ mạng dẫn dắt cộng đoàn cũng vẫn được trao cho ông. Chính kinh nghiệm vấp ngã rồi sám hối sẽ giúp Phêrô trở thành một người lãnh đạo biết cảm thông hơn:
“Thưa Thầy, Thầy biết rõ mọi sự; Thầy biết con yêu mến Thầy.” Đức Giêsu bảo: “Hãy chăm sóc chiên của Thầy.”
Thế thì không có hình phạt sao?
Phải chăng người phạm tội sẽ không chịu hình phạt nào? Có chứ. Theo một nghĩa nào đó, người ấy tự chuốc lấy hậu quả cho mình. Hậu quả ấy nằm ngay trong chính tội lỗi. Đó là điều ngôn sứ Êdêkien muốn nói khi thuật lại lời Đức Chúa:
“Hỡi nhà Ítraen, hãy nghe đây: Đường lối của Ta không ngay thẳng sao?”
Không hiếm khi ta nghe người ta than phiền rằng Thiên Chúa đối xử bất công với họ. Nhưng Thiên Chúa đáp rằng: khi một người ngay lành làm điều ác, đi ngược lại lương tâm và sự chính trực của mình, người ấy chết trong tội chính vì điều ác mình đã làm.
Thói chỉ tìm lợi ích cho mình, lòng thù ghét, giận dữ, hung hăng, bạo lực, ghen tuông, oán hận và tham lam khiến chúng ta bị cô lập, cô đơn, đối nghịch với người khác; nhiều khi còn dẫn đến căng thẳng và suy sụp cả thể chất lẫn tinh thần. Tội lỗi là sự khước từ đáp lại tình yêu của Thiên Chúa, và nó mang theo những hậu quả khó tránh. Những vết thương do tội lỗi gây ra thường cần rất nhiều thời gian để chữa lành. Thiên Chúa không cần phải trừng phạt chúng ta; chính những chọn lựa của mình đã gây đủ đau khổ rồi.
Cội rễ thực sự của tội lỗi
Tuy nhiên, chúng ta cần nhận ra tội lỗi thực sự nằm ở đâu. Tội không đơn thuần là vi phạm một điều luật hay quy định; nó làm tổn hại chính con người chúng ta. Vắng mặt trong Thánh lễ Chúa Nhật được xem là có tội. Nhưng vì sao? Tội nằm ở đâu? Bạo hành, trộm cắp, gian dâm, nói dối và tham lam đều được coi là tội. Nhưng tại sao? Có phải chỉ vì Hội Thánh nói như vậy? Vì linh mục giải tội nói như vậy? Vì cha mẹ hay người có thẩm quyền nói như vậy? Hay vì một bản xét mình trong sách kinh liệt kê như thế?
Một hành vi là tội vì nó sai trái, vì nó là điều ác. Nó là tội vì phủ nhận tình yêu và lòng tôn kính dành cho Thiên Chúa, cũng như phẩm giá, quyền lợi và sự toàn vẹn của người khác. Những hành vi ấy là tội đối với bất cứ ai thực hiện, không riêng người Công giáo. Thiên Chúa, Chân Lý và Tình Yêu không thuộc độc quyền của một tôn giáo nào. Tội lỗi phá vỡ mối tương quan thiết yếu của chúng ta với Thiên Chúa, Đấng là Chân Lý và Tình Yêu, nên chỉ đem lại đau khổ và mất mát. Chúng ta không thể đổ lỗi cho ai khác.
Cuộc đối thoại giữa những người không chịu nghe
Bài Tin Mừng hôm nay rõ ràng nhắm đến các nhà lãnh đạo tôn giáo và dân sự thời Đức Giêsu. Họ nói nhiều về Thiên Chúa, đặc biệt về việc phụng sự Người bằng cách tuân giữ Lề Luật thật nghiêm ngặt. Nhưng họ lại không có tinh thần mà Đức Giêsu bày tỏ qua đời sống và lời giảng dạy: tinh thần yêu thương, trắc ẩn, chăm sóc và tha thứ cho những người yếu đuối, dễ bị tổn thương. Họ cũng nghe giáo huấn của Đức Giêsu, nhưng không cố gắng thực hành. Họ tìm cách biện minh bằng việc chất vấn thẩm quyền của Người. Vì Đức Giêsu không nằm trong những khuôn khổ pháp lý quen thuộc của họ, họ không biết phải xếp Người vào đâu và cuối cùng đã khước từ Người.
Trái lại, Đức Giêsu nói:
“Những người thu thuế và những cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông.”
Hẳn những người ấy đã nhiều lần không tuân giữ Lề Luật Thiên Chúa. Họ đã nhiều lần nói “không” với các điều răn của Người. Nhưng rồi họ gặp Đức Giêsu và trải qua một cuộc biến đổi tận căn, một cuộc metanoia trong đời sống. Họ đã lắng nghe và đáp lại.
Các thượng tế và kỳ mục giống người con thứ hai trong dụ ngôn. Họ nói “vâng” với Thiên Chúa, nhưng lại không lắng nghe Đức Giêsu là Con Thiên Chúa, cũng không làm theo lời Người. Còn những người bị xem là tội lỗi và bị gạt ra bên lề xã hội, cả trong dân Do Thái lẫn dân ngoại, giống người con thứ nhất. Trước kia họ không tuân giữ các điều răn và đã phạm nhiều tội, nhưng về sau họ đón nhận giáo huấn của Đức Giêsu và trở thành môn đệ Người.
Còn tôi thì sao?
Điều hiện rõ trong bài Tin Mừng và bài đọc I là Thiên Chúa quan tâm trước hết đến tương quan hiện tại của tôi với Người. Đối với quá khứ đã được sám hối, Thiên Chúa dường như có “trí nhớ rất ngắn”; thậm chí có thể nói, Người không còn nhớ đến nữa! Đó là điều người ta gọi là sự “bất công” của Thiên Chúa trong sách Êdêkien. Hãy nhớ người bị đóng đinh cùng Đức Giêsu trên đồi Canvê. Anh ta là một tội phạm nghiêm trọng, một tên cướp, có lẽ còn là kẻ giết người. Vậy mà trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời đầy tội lỗi, anh thưa:
“Ông Giêsu ơi, khi ông vào Nước của ông, xin nhớ đến tôi!”
Đức Giêsu đáp ngay, không kèm một điều kiện nào:
“Tôi bảo thật anh, hôm nay, anh sẽ được ở với tôi trên Thiên Đàng.”
(Lc 23,42-43)
Thật “bất công”! Thật “vô lý”! Điều này gợi nhớ dụ ngôn tuần trước: những người thợ làm từ sớm đã phàn nàn khi thấy những người đến muộn cũng nhận đủ tiền công.
Tuy nhiên, sẽ thật dại dột nếu tôi nghĩ mình có thể sống hoàn toàn ích kỷ, rồi dự định chỉ hoán cải vào giờ hấp hối. Bên cạnh sự liều lĩnh của lựa chọn ấy, đó còn là một cách nhìn quá thiển cận.
Nghĩ rằng sống theo Tin Mừng là bước ra ngoài dòng chảy đời sống con người, là làm một điều trái tự nhiên hoặc chỉ thuộc phạm vi “siêu nhiên”, quả là một ngộ nhận. Với cả người tin lẫn người không tin, có lẽ đây là một trong những hiểu lầm đáng buồn nhất. Thật ra, lối sống Tin Mừng hoàn toàn phù hợp với con người và với những khát vọng sâu thẳm nhất của chúng ta. Nếu muốn được triển nở và hạnh phúc thật, chúng ta cần chọn Con Đường ấy ngay khi nhận ra.
Tự hủy mình ra không
Trong bài đọc II, chúng ta nghe bài thánh thi tuyệt đẹp về tinh thần phục vụ và quên mình của Đức Giêsu. Thánh Phaolô nhắc đến điều ấy khi kêu gọi cộng đoàn Kitô hữu tại Philípphê sống hiệp nhất hơn. Ngài thúc giục các tín hữu quan tâm đến nhu cầu của nhau với lòng tôn trọng sâu xa, và mời gọi họ có cùng tâm tình như Đức Giêsu, suy nghĩ như Người. Để minh họa, thánh Phaolô trích dẫn điều dường như là một bài thánh thi của các Kitô hữu thời đầu.
Bài thánh thi nói về phẩm giá cao cả của Đức Giêsu là Con Thiên Chúa. Thế nhưng, khi sống giữa chúng ta, Người không lấy địa vị ấy để đề cao mình. Trái lại, Người đã “trút bỏ chính mình”, trở nên giống chúng ta. Người còn nhận lấy thân phận tôi tớ, chấp nhận cái chết của con người, và hơn nữa, cái chết ô nhục nhất: chết trên thập giá như một tội nhân bị kết án.
Nếu chúng ta được thấm nhuần tinh thần của Đức Giêsu, chúng ta sẽ chẳng còn gì phải sợ. Các cộng đoàn Kitô hữu khi ấy sẽ trở nên tốt đẹp biết bao: nơi có hòa thuận và hiệp nhất, yêu thương và chăm sóc, cảm thông và nâng đỡ lẫn nhau; nơi mọi người quan tâm đến nhu cầu của nhau. Hãy nhớ rằng bắt đầu lại không bao giờ là quá muộn. Vậy chúng ta hãy bắt đầu ngay hôm nay!
Nguồn: https://sacredspace.com/commentary/oa261/
Sống Lời Chúa
Hôm nay, tôi tự hỏi: mình giống người con nào trong dụ ngôn? Có khi tôi dễ dàng thưa “vâng” trong lời kinh, nhưng lại trì hoãn một việc tốt, né tránh một trách nhiệm hay khước từ làm hòa với ai đó. Đức Giêsu mời tôi bước ra khỏi lời hứa suông để thực sự làm theo ý Chúa. Tôi cũng không cần để những lỗi lầm cũ giữ mình ở lại trong mặc cảm: người con thứ nhất đã đổi ý và đi làm, còn những người bị coi là tội lỗi đã biết lắng nghe và hoán cải. Hôm nay, tôi sẽ chọn một việc cụ thể mình đang trì hoãn và bắt tay thực hiện. Xin Chúa giúp lời “vâng” của tôi trở thành hành động yêu thương.
